BESLENME UZMANI ŞENGÜL ÜRE, EMZİREN ANNE BEBEK BESLENMESİ HAKKINDA TÜM MERAK ETTİKLERİNİZİ YANITLADI!

0

BESLENME UZMANI ŞENGÜL ÜRE, EMZİREN ANNE, BEBEK VE ÇOCUK BESLENMESİ HAKKINDA TÜM MERAK ETTİKLERİNİZİ YANITLADI!

 

Şengül Üre
Şengül Üre

1- Kısaca kendinizden bahseder misiniz ?

13.04.1970 Çorlu doğumluyum Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme Ve Diyetetik bölümünden 1991 yılında mezun oldum.1991-2001 Yılları arasında, uluslararası bir bebek maması markasının Türkiye distribütörü olan firmada bebek ve çocuk beslenmesi üzerine çalışmalar yaptım.2001-2006 yılları arasında TC Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde klinik ve poliklinik diyetisyeni olarak bilimin ihtiyaç duyduğu alanlarda hizmet verdim .2006 yılının Mart ayından itibaren kurucusu olduğumuz DİYETİNFO Beslenme Eğitimi ve Danışmanlığı Merkezinde hizmet vermeye devam etmekteyim .

2- Stres ve Beslenme Şeklimiz çağımızda bir çok hastalığı tetikliyor. Çoğu anne bebeğine ilk 2 yıl yeterli süt sağlama sorunu yaşayabiliyor. Bol sütü olmayan annelere, sütlerini artırmak için nasıl beslenme şekli önerirsiniz ?

Anne sütü bebek için en sağlıklı ve en kaliteli besindir.Her annenin sütü her zaman kendi bebeğine göredir. Annenin sütünün salınımı doğumdan sonra beslenme sıvı tüketimi, emzirme teknikleri, emzirme sıklığı, annenin beslenmesi vb bir çok faktörden etkilenir. Anne sütü az geldikçe veya azaldıkça sütü ile ilgili kaygılar yaşamaya başlar. Annenin emzirme dönemin de sütünün artması için,

– Öncelikle stres faktörünü yönetmesini iyi bilmesi ,dinlenmesi ,sık, sık emzirmesi ve hafif egzersizler yapması gerekir.

– Sıvı tüketimi günde 10-12 bardak (özellikle su 3 lt ) olmalıdır. Hatta önerim emzirme sırasında veya engeç her emzirmeden sonra bir bardak su içilmesidir.

– Gün içinde ısırgan çayı , papatya çayı , rezene çayı vb bitki çayları veya çayları şekersiz kompostolar ,ayran, süt tüketilebilirler.

– Annenin ihtiyacına göre proteinden zengin olan et, yumurta, tavuk, balık, peynir gibi besinleri uygun pişirme koşullarını kullanarak mutlaka sofrasında bulundurması gerekmektedir. Özellikle omega-3 yağ asitlerinden zengin balık haftada birkaç kez ızgara, fırında veya buharda pişirilerek öğünlerinde yer almalıdır. Kahvaltılarda mutlaka her gün bir yumurta uygun pişirme şekli ile tüketilmelidir.

– Taze mevsim meyve ve sebzesi 3-4 porsiyon olmak üzere günlük beslenmelerinde yer almalıdır. Ayrıca sebzeler uygun pişirme koşulları ile hazırlanarak tüketilmelidir. Öğle – akşam yemeklerinde folik asit açısından zengin olan salatalar az yağlı olarak mutlaka öğünlerde tüketilmelidir.

– Yemeklere katılan tuz miktarına dikkat edilmeli, mümkün olduğu kadar (eğer annenin veya bebeğin başka bir sağlık sorunu yok ise ) iyotlu tuz kullanılmalıdır.

– Çay ve kahve mümkün olduğu kadar az tüketilmeli, yerine ıhlamur, papatya vb çaylar tercih edilmelidir. Ayrıca koyu çay, demir emilimini engellediği için açık, eğer rahatsızlık vermiyorsa limonlu, mümkünse yemeklerden 1-2 saat sonra tüketilmelidir.

– Yağ içeriği yüksek yemek çeşitleri, kızartmalar, hamur işleri vb yiyeceklerden uzak durulmalıdır.

– Her gün 2-3 bardak süt- yoğurt veya ayran tüketilmelidir.

– Haftada en az 1-2 gün kuru baklagil tüketilmelidir. (annede gaz problemi oluşturmuyorsa) Kurubaklagil yanında, domates, biber, maydanoz vb c vitamini içeren sebzeler ve salatalar tercih edilebilir.

– Ekmek tercihleri, tam buğday ekmeği olabileceği gibi, diğer ekmek çeşitleri de ölçülere dikkat edilerek tüketilebilir. Pilav, makarna tercih ederken haftada 1-2 kez ekmek yerine kullanılabilir. Ancak pirinç pilavının yerine, bulgur pilavı tercihi öncelikli tercih olmalıdır. Bulgur pilavı süt arttırıyor düşüncesi ile fazla tüketilmesi halinde annede kilo problemini arttırabilir.

– Meyve tüketirken öncelikli olarak taze mevsim meyveleri tercih edilmeli. Zaman zaman miktarlara dikkat etmek kaydıyla kuru meyvelerde kullanılabilir.

-Güne mutlaka kahvaltı ile başlayıp Önerilen besinleri 5-6 öğün şeklinde sık ve az tüketmeyi alışkanlık haline getirmek annenin ve bebeğin sağlıklı beslenmesine katkı sağlayacaktır.

– Halk arasında yaygın olan bulgur, soğan, helva ve hatta bazı ilaçlara itibar etmemeleri anne ve bebek sağlığı için oldukça önemlidir.

 

3—İlk bir yıl yeterli miktarda anne sütü almayan bebekler için nasıl bir beslenme şekli önerirsiniz ?

– .Anne sütü bebeğin sağlıklı büyüme ve gelişmesi için en ideal besindir. İlk 6 aya anne sütü bebek için en ideal besindir. Anne sütünün yetip yetmediğinin en belirleyici faktörü bebeğin kilo artışıdır. Bebek sağlıklı kilo artışı ve büyüme- gelişme sağlıyorsa, ilk 6 ay sadece anne sütü kullanılmalıdır. İlk bir yıl yeterli miktarda anne sütü alamayan bebekler için, annelerin mutlaka hekimlerinin veya diyetisyenlerinin önerilerine kulak vermeleri gerekir. Annenin sütü var ve yetmiyor ise ilk 4-6 ay anne sütüne benzer protein içeriğine sahip ve karbonhidratı anne sütü gibi laktoz olan mamalar tercih edilmelidir. Ancak unutmamak gerekir ki mamalar (formül süt ) anne sütün yokluğunda veya yetersizliğinde kullanılabilir.

Eğer bebeğin ilk 6 ay içerisinde sağlıklı büyüme ve gelişmesi varsa, ek besin (Tamamlayıcı gıda ) başlama bebeğin büyüme ve gelişmesine bağlı olarak doktorunuzun ve diyetisyeninizin önerileri ile 6 aydan sonra olmalıdır. Mutlaka dikkat gerekir 17. haftadan erken ve 26. haftadan geç ek besin (tamamlayıcı gıdaya başlamak ) bebek açısından gelişmekte olan sindirim sistemi için çeşitli sağlık sorunları oluşturabilir. Ayına uygun olmak kaydıyla ek besinler (çocuk doktoru veya diyetisyeninin) önerisi ile ilk önce meyve suyu tercih edilmelidir.
Ek besinler (Tamamlayıcı gıda) bebeğin ayına ve gelişimine göre başlanmalıdır. Bebekler 6 aylıkken toplam enerjinin %50’si tamamlayıcı besinden gelebilir. Öncelikle tamamlayıcı gıdalar, meyve suyu (elma ,şeftali vb ) ile başlayıp, daha sonra meyve püresi, yoğurt, çorbalar, sebze püreleri, yumurta, pastörize peynir, kırmızı et, tavuk, balık, ayına uygun olarak ilave edilerek planlanmalı ve bebeğin gelişimi, kilosu takip edilerek planlama yapılmalıdır. Önerilen şekilde başlanan gıdalar mutlaka küçük ölçüler (1 çay kaşığı tatlı kaşığı vb ) başlanmalı ve gün geçtikçe miktarlar arttırılmalıdır. Alerji öyküsü olan bebeklerde yumurta vb . ek besinler ( tamamlayıcı gıdalar) başlanırken mutlaka dikkatli olunmalıdır.

4—Mama ile beslenen bebeklerde obezite riskinin daha yüksek olduğu doğru mudur ?

– Bu konuda halk arasında yaygın bir kanı olmasına rağmen mama ile beslenen bebeklerde obezite riski, diğer bebeklere göre çok daha yüksek değildir. Obeziteyi tek başına mama ile beslenme değil, başka birçok faktörün bir araya gelmesi ortaya çıkarmaktadır. Bebeklikten itibaren şişmanlık ve obeziteyi engellemek için bebeğe, gereğinden fazla mama, gereğinden fazla ek besin, sık acıkıyor düşüncesi ile gereğinden çok daha sık mama veya ek besin vermek veya bu besinleri zenginleştirmek, çocuğa istemese dahi mama veya ek besin vermeye çalışmak obeziteye zemin hazırlayabilir.

5- Ek gıdaya geçtikten sonra çoğu annenin bebeklerinin gelişmeyeceği endişesiyle tabaklarındaki yemeği bitirtme çabalarını doğru buluyor musunuz ? Sizce iştahsız bebeğe nasıl davranılmasıgerekir ?

-Annelerin yaşadıkları kaygılardan dolayı, bebeklerine tabaktaki yemeği bitirtmeye çalışmalarını doğru bulmuyorum. Öncelikle, iştahsızlığıoluşturan nedenleri bulmak gerekir. Sık beslenme, öğünler arasında sürekli atıştırma, sık sık meyve suyu süt vb besinleri tüketme, gereğinden fazla miktarda mama veya ek besin verme var ise, bebekler bir sonraki öğün veya öğünlerde sorun yaşayabilirler.

Bunun dışında kansızlık, veya bazı vitamin yetersizlikleri de bebeklerde iştahsızlık sorununun ortaya çıkmasına neden olabilmektedirler. Eğer bu sebepleri bulabiliyor ve iştahsızlığın altında (kansızlık vb ) sağlık sorunları yatmıyor ise, öncelikle temel besin gruplarını içeren besin öğelerini, öğün saatlerinde küçük miktarlarda tükettirmeye çalışılmalıdır. Bebekler ve çocuklar ilk aylarda unutmamak gerekir ki, tat ve kıvamı öğrenme sürecindedirler. Zorlama ve büyük miktarlar olmadan anne ve babaların öğün kavramı, çeşidi vb konularda kural koyarak ve çocuğun isteklerine duyarlı davranarak beslenmelerini sağlamaları daha doğru bir yol olur.
Öncelikle öğün düzeni ve kavramı oluşturulurken anne ve babalar, sevgi sözcükleri kullanmalı, olumlu sözler söyleyerek teşvik etmeli, göz göze temas kurup konuşarak uygun porsiyon miktarlarında ve kıvamında (miktar olarak aşırıya kaçmadan ) iştahsızlık sorununu çözmeye yardımcı olmalıdır. Eğer bebeğiniz öğündeki yiyeceğini tüketemiyorsa, bırakıp, aralarda her hangi bir gıda vermeden bir sonraki öğüne geçilmesi, iştahsızlık sorunu çözmeye yardımcı olacaktır.

 

5- 1-2 yaş aralığındaki bebekler için örnek menü

 

Sabah: 150-200 ml devam maması veya sütü veya çocuk sütü

1 yumurta

1 dilim pastörize peynir

1 tatlı kaşığı pekmez

1 ceviz

1 dilim bebek ekmeği veya tam buğday ekmeği

Kuşluk: 1 porsiyon mevsim meyvesi +1 tam ceviz

Öğlen: 2 köfte ( ızgara veya terbiyeli )veya 1 küçük porsiyon balık veya tavuk

2-3 kaşık bulgur pilavı

2 kaşık yoğurt veya 100 ml ayran

Domates, salatalık, veya küçük bir tabak (tüketebiliyorsa ) salata

İkindi: 1 küçük kase yoğurt +1 porsiyon mevsim meyvesi

Akşam: 3-4 kaşık kıymalı sebze veya kurubaklagil yemeği

2-3 kaşık bulgur pilavı veya 1 dilim bebek ekmeği veya tam buğday ekmeği veya 1 küçük kase evde yapılmış çorba

2-3 kaşık yoğurt veya 1 küçük bardak ayran

Domates,salatalık veya küçük bir tabak salata

Gece:  150-200 ml devam sütü veya çocuk sütü