DİSLEKSİ

Öğretmenlerim aklımın yavaş çalıştığını, asosyal olduğumu ve ölene kadar aptal rüyalarımın peşinde sersemce savrulacağımı söylüyorlardı. Albert Einstein /Bilim adamı

0

DİSLEKSİ

Prof. Dr. Özgür YORBIK

“Aslında zeki bir çocuk ama bir türlü okumayı öğrenemedi”

 Disleksi olan bir çocuğun annesinin ifadesi

Disleksi, çocuğun zeka düzeyi normal veya normalin üstünde olduğu halde, yaşına ve diline uygun eğitim aldığı halde, okuma  becerilerinin standart ölçülen testlerle yaş ve sınıf düzeyine göre geride olması durumudur.  Bu durum 6 aylık uygun bir eğitim girişimine karşın devam eder.

Disleksinin Önemi

Disleksi yaşam boyu süren olumsuzluklarla birliktedir. Disleksi, okul başarısının düşmesi, okuldan kaçma, okuyarak meslek edinme şansının azalması, düşük benlik algısı, psikososyal stresin artışı, depresyon, öz kıyım riskinde artış, gelir düzeyinin düzeyinin düşük olması ve  iş bulamama, daha yüksek oranda psikiyatrik komorbit bozuklukların olması gibi olumsuzluklar ile birliktedir.

Tanıyı kim koyar?

Disleksi, tıbbi bir tanıdır. Bu nedenle tanı, tıp fakültesinden mezun olmuş, çocuk ve ergen psikiyatrisi alanında uzmanlık eğitimi almış kişiler tarafından konulmalıdır. Çünkü Disleksi, depresyon, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, işitme ve görme sorunları, mental retardasyon, otizm, bazı hormonal bozukluklar diğer tıbbi tablolardan ayırt edilmelidir. Disleksinin ayırıcı tanısı, ancak tıp fakültesinden alınan genel bilgi ile mümkündür.

Disleksinin belirtileri

Disleksi olan çocukların kelimeleri yanlış, yavaş veya çaba harcayarak okudukları gözlenir (ör. tek kelimeyi duraksayarak yavaş veya yanlış bir şekilde yüksek sesle okurlar, sıklıkla kelimeleri başka kelimelere benzetirler). Okuduklarını anlamakta güçlükleri olabilir (örneğin teksti doğru şekilde okudukları halde, okuduklarının sırasını, ilişkisini, anlamını ve daha derin ayrıntılarını anlamakta güçlük çekerler). Hecelemede güçlükleri olabilir (örneğin ünlü veya ünsüzleri yer değiştirebilir, ekleyebilir, çıkarabilir).

Disleksi, okul sıralarında başlar ancak başarı beklentisi çocuğun kapasitesini aşmadığı sürece aşikar hala gelmeyebilir (ör. zamanla sınırlı sınavların başlaması; belli bir sürede bitirilmesi gereken zor karmaşık yazma ve okuma; okul yükünün artması). Disleksi, zihinsel yetersizlik, görme veya işitme yetersizlikleri, diğer mental veya nörolojik bozukluklar, psikososyal olumsuzluklar, eğitim dilini bilmeme veya eğitim yetersizliği ile daha iyi açıklanamaz. Okumada güçlük üç bileşende kendini gösterebilir:

Okumada güçlük

  • Kelimenin doğru okunmasında
  • Okuma hızı ya da akışkanlığında
  • Okumanın anlaşılmasında

Eşlik eden özellikler

Okul öncesi dönemde dikkat, dil ya da motor becerilerindeki gecikmeler disleksiye eşlik edebilir ve bu alanlardaki sorunlar tanı sonrasında da devam edebilir. Disleksi olan çocukların okul öncesinde görülen başlıca gelişimsel özellikleri şunlardır: konuşma dili ile ilgili oyunlara ilgisizlik (ör. kafiyeli, ezber gerektiren oyunlar), ninnileri öğrenmede güçlük, bebeksi konuşma, kelimeleri yanlış telaffuz etme, harfleri, sayıları veya haftanın günlerini öğrenmekte güçlük, kendi ismindeki kelimeleri tanımada başarısız olma, saymayı öğrenmede güçlük gözlenebilir.

Zihinsel becerilerde farklı alt alanlarda aşırı gelişmiş bir durum gözlenebilir. Örneğin resim yapma, dizayn etme veya görsel mekansal becerileri çok iyi gelişmiş olabilir. Disleksi olan çocuklar bilişsel becerileri test eden psikolojik testlerde daha başarısız olabilirler. Bilişsel becerilerdeki başarısızlıkların bir çoğu, DEHB, otistik spektrum bozuklukları, iletişim bozuklukları, gelişimsel koordinasyon bozukluğu gibi diğer bozukluklarda da gözlenir.

Görülme sıklığı

Okul çağı çocuklarında öğrenme güçlüğü oranı, %5-15 arasındadır. Erişkindeki oran %4 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Erkeklerde 2-3 kat daha fazla gözlenir.

Disleksinin  nedenleri

Çevresel etkenler

Prematürite (erken doğum), düşük doğum ağırlıklı bebek ve prenatal nikotin (annenin hamilelliğinde sigara) kullanımı disleksi için risk etkenleridir.

Genetik etkenler

Disleksi, ailesel kümelenme gösterir. Okuma bozukluğu olanların birinci derece akrabaların 4-8 kat daha fazla okuma bozukluğu gözlenir. Anne babada disleksi öyküsü veya anne babanın okuma yazma becerileri, çocuktaki ÖÖG’nü veya okuma yazma becerilerini yordayabilmektedir. Bu durum genetik ve çevresel etkenlerin rolüne işaret eder.

Okul öncesi dönemde, dikkat sorunları, çalışan bellek sorunları, bilişsel işlevlerdeki sorunlar (ör. fonolojik farkındalık, hızlı seri isimlendirme (rapit serial naming), konuşma ve dilde gecikmeler, okul döneminde okuma ve yazılı anlatım bozukluğunu yordar. Komorbit DEHB daha kötü gidiş ile birliktedir.

Tedavisi

Disleksinin tedavisi, öğretmen, aile ve hekimin iyi bir işbirliğini gerektirir. Disleksinin ilaç, vitamin veya minerallerle yapılan bir tedavisi yoktur. Özel eğitim yöntemleri ile ilerleme kaydedilebilinir. Eşlik eden diğer psikiyatrik durumlar (ör. dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, depresyon, kaygı bozuklukları, gelişimsel koordinasyon bozukluğu) tedavi edilmelidir.

TÜRKİYE DİSLEKSİ VAKFI

Tel: 0 216 380 30 00

     0 546 275 76 00

info@turkiyedisleksivakfi.net

www.facebook.com/turkiyedisleksivakfi

Çolak İsmail Sok. No: 48 Suadiye/Istanbul

Çocuğunuza geç olmadan test yaptırmaya ve daha fazla bilgi almaya karar verirseniz, mutlaka Türkiye Disleksi Vakfı’nla iletişime geçin. Geç kalınmamış bir teşhis, onun hayatını daha da kolaylaştırabilir.

Sevgiler;

Melina’s Mom